't Kofschip bepaalt of je bij een zwak werkwoord een t of een d schrijft in het voltooid deelwoord (gewerkt, gehoord) en of je -te of -de schrijft in de verleden tijd (werkte, hoorde). Oefen direct hieronder en lees daarna hoe de regel werkt.
Oefen direct: 't kofschip
Kies wat je wilt oefenen
Wat is 't kofschip?
't Kofschip is een ezelsbruggetje met de letters t, k, f, s, ch, p. Staat een van die letters als laatste letter in de stam van de infinitief, dan schrijf je een t (voltooid deelwoord) of -te (verleden tijd). Staat er een andere letter, dan schrijf je een d of -de. In sommige lesmethodes heet het 't ex-kofschip, met een x erbij (faxen, gefaxt).
Het stappenplan
- Zoek de infinitief van het werkwoord: verhuisd hoort bij verhuizen.
- Haal -en weg om de stam te vinden: verhuiz.
- Kijk naar de laatste letter van die stam. Zit hij in 't kofschip? Dan t of -te. Zo niet, dan d of -de.
Kijk naar de infinitief, niet naar hoe het klinkt. Bij verhuizen hoor je een s, maar in de infinitief staat een z, en die zit niet in 't kofschip. Daarom schrijf je verhuisd.
Voorbeelden
| Infinitief | Laatste letter van de stam | Voltooid deelwoord | Verleden tijd |
|---|---|---|---|
| werken | k | gewerkt | ik werkte |
| fietsen | s | gefietst | ik fietste |
| pakken | k | gepakt | ik pakte |
| stappen | p | gestapt | ik stapte |
| hopen | p | gehoopt | ik hoopte |
| maken | k | gemaakt | ik maakte |
| horen | r | gehoord | ik hoorde |
| spelen | l | gespeeld | ik speelde |
| verhuizen | z | verhuisd | ik verhuisde |
| leven | v | geleefd | ik leefde |
| reizen | z | gereisd | ik reisde |
Als de stam al op een t of d eindigt
Eindigt de stam al op een t of d, dan komt er geen extra letter bij het voltooid deelwoord. Praten heeft de stam praat, dus gepraat. Zetten heeft de stam zet, dus gezet. Wachten heeft de stam wacht, dus gewacht. Antwoorden heeft de stam antwoord, dus geantwoord.
Geen ge- bij sommige werkwoorden
Werkwoorden die beginnen met be-, ge-, her-, ont- of ver- krijgen geen extra ge-. Verhuizen wordt dus verhuisd, niet geverhuisd, en gebruiken wordt gebruikt.
Alleen voor zwakke werkwoorden
't Kofschip werkt bij zwakke werkwoorden. Bij sterke werkwoorden verandert de klinker in de verleden tijd, zoals bij lopen (ik liep) en nemen (wij namen). Die vormen moet je leren. Meer daarover lees je in ons artikel over de onvoltooid verleden tijd.
Veelgemaakte fouten
| Fout | Goed | Waarom |
|---|---|---|
| gefietsd | gefietst | de stam fiets eindigt op een s |
| verhuist | verhuisd | in verhuizen staat een z |
| geleeft | geleefd | in leven staat een v |
| gepraatt | gepraat | de stam eindigt al op een t |
| ik fietsde | ik fietste | de stam fiets eindigt op een s |
| gewerkd | gewerkt | de stam werk eindigt op een k |
Meer oefenen
Werk ook aan werkwoorden in de tegenwoordige tijd met d of dt. Alle regels vind je op spelling oefenen.
Hoe bijles Nederlands hierbij kan helpen
't Kofschip leer je door veel voorbeelden te maken en fouten meteen te bespreken. Bij bijles Nederlands aan huis oefent een vaste docent met werkwoorden op het niveau van jouw kind, zodat de regel blijft hangen.
Veelgestelde vragen
Wat is 't kofschip?
Een ezelsbruggetje voor de letters t, k, f, s, ch en p. Staat een van die letters achter in de stam van de infinitief, dan schrijf je t of -te. Anders d of -de.
Waarom schrijf je verhuisd met een d?
In de infinitief verhuizen staat een z. Die letter zit niet in 't kofschip, dus schrijf je een d, ook al hoor je een s.
Geldt 't kofschip ook voor sterke werkwoorden?
Nee. Bij sterke werkwoorden verandert de klinker in de verleden tijd, zoals lopen en liep. Die vormen moet je leren.
Wat als de stam al op een t eindigt?
Dan komt er geen extra t bij. Praten wordt gepraat en zetten wordt gezet.