Bijna twee eeuwen lang trokken Europese legers naar het Midden-Oosten om Jeruzalem te veroveren of te verdedigen. Deze kruistochten vormen een van de bekendste onderwerpen uit de middeleeuwse geschiedenis, met verstrekkende gevolgen die tot ver na het einde ervan voelbaar bleven.
Wat waren de kruistochten?
Kruistochten waren militaire expedities van West-Europese christenen, met als doel Jeruzalem en het Heilige Land te veroveren of te behouden op de moslims die daar de macht hadden. Er waren meerdere kruistochten, verspreid over de periode van eind elfde tot eind dertiende eeuw.
Waarom begonnen ze?
In 1095 riep paus Urbanus II tijdens het Concilie van Clermont christenen op om Jeruzalem te bevrijden. Zijn oproep sprak verschillende belangen aan: religieuze vroomheid (het Heilige Land bezoeken en verdedigen gold als een goede daad), politieke ambities van edelen die land en aanzien zochten, en economische kansen via nieuwe handelsroutes.
De eerste kruistocht (1096-1099)
De kruistochten die volgden
Na de eerste kruistocht volgden nog meerdere kruistochten, met wisselend succes. Moslimleiders — het bekendst is Saladin, die Jeruzalem in 1187 heroverde — brachten de kruisvaardersstaten steeds verder in het defensief. Latere kruistochten probeerden verloren gebied terug te winnen, maar zonder blijvend succes.
Het einde van de kruisvaardersstaten
In 1291 viel Akko, de laatste belangrijke kruisvaardersstad, in moslimhanden. Daarmee kwam definitief een einde aan de Europese aanwezigheid in het Heilige Land, hoewel het idee van kruistochten nog lang bleef voortleven.
Gevolgen van de kruistochten
- Meer handel en uitwisseling van kennis tussen Europa en het Midden-Oosten (bijvoorbeeld op het gebied van wiskunde en geneeskunde).
- Verdieping van de vijandschap tussen christenen en moslims, waarvan de gevolgen eeuwenlang doorwerkten.
- Groei van de macht en rijkdom van Italiaanse handelssteden, die de kruisvaarders vervoerden en bevoorraadden.
Veelgemaakte fouten
- Denken dat er precies één kruistocht was — het waren er meerdere, verspreid over bijna twee eeuwen.
- Alle kruisvaarders als even vroom beschouwen — voor veel deelnemers speelden ook macht, land en handel een grote rol.
- De kruistochten los zien van de bredere middeleeuwse geschiedenis van handel en religie.
Hoe bijles geschiedenis hierbij kan helpen
De kruistochten worden overzichtelijker zodra je de oorzaken, het verloop en de gevolgen als één verhaal ziet, in plaats van losse feiten. Bij bijles geschiedenis aan huis bouwen we die tijdlijn samen op, afgestemd op de methode die op school gebruikt wordt.