Atomen en moleculen zijn zo klein dat je ze nooit één voor één telt. In plaats daarvan rekent scheikunde met de mol: een vaste, heel grote hoeveelheid deeltjes, vergelijkbaar met hoe je eieren telt per dozijn — alleen dan met een veel groter aantal.
Wat is een mol?
Eén mol staat voor 6,022 × 10²³ deeltjes (het getal van Avogadro). Die hoeveelheid is zo gekozen dat de massa van 1 mol van een stof, in gram, gelijk is aan de atoommassa of molecuulmassa van die stof zoals die in het periodiek systeem staat.
De formule
n is het aantal mol, m is de massa in gram, en M is de molaire massa in gram per mol — die haal je uit het periodiek systeem (bij een molecuul tel je de atoommassa's van alle atomen in de formule bij elkaar op).
Molaire massa bepalen
Voor een element lees je de atoommassa direct af, bijvoorbeeld koolstof (C) ≈ 12 g/mol. Voor een molecuul tel je op: water (H₂O) heeft molaire massa 2 × 1 (waterstof) + 1 × 16 (zuurstof) = 18 g/mol.
Voorbeeld 1: het aantal mol berekenen
Hoeveel mol is 36 gram water? n = m ÷ M = 36 ÷ 18 = 2 mol.
Voorbeeld 2: de massa berekenen
Hoeveel weegt 3 mol koolstofdioxide (CO₂, M = 44 g/mol)? m = n × M = 3 × 44 = 132 gram.
Voorbeeld 3: de molaire massa berekenen
25 gram van een stof blijkt 0,5 mol te zijn. Wat is de molaire massa? M = m ÷ n = 25 ÷ 0,5 = 50 g/mol.
Veelgemaakte fouten
- De molecuulformule verkeerd optellen, bijvoorbeeld een atoom vergeten mee te tellen.
- De formule omdraaien: m ÷ M in plaats van M ÷ m, of andersom.
- Vergeten dat molaire massa per stof anders is — je kunt de M van water niet gebruiken voor een andere stof.
Hoe bijles scheikunde hierbij kan helpen
Rekenen met mol wordt makkelijker zodra het verschil tussen atomen en moleculen goed zit en het periodiek systeem vlot afgelezen kan worden. Bij bijles scheikunde aan huis oefenen we molberekeningen stap voor stap, met steeds andere stoffen, tot de formule een automatisme wordt.