Hormonen zijn signaalstoffen die allerlei processen in je lichaam regelen, van groei tot bloedsuiker. Bij biologie leer je de belangrijkste hormonen en klieren. Hieronder staat een overzicht met voorbeelden.
Wat zijn hormonen?
Hormonen zijn stoffen die door hormoonklieren worden gemaakt en via het bloed door het lichaam worden vervoerd. Ze werken alleen op cellen met de juiste receptor. Het hormoonstelsel werkt langzamer dan het zenuwstelsel, maar de werking duurt langer.
De belangrijkste hormoonklieren
- Hypofyse: maakt onder meer groeihormoon en stuurt andere klieren aan.
- Schildklier: maakt thyroxine, dat de stofwisseling regelt.
- Bijnieren: maken onder meer adrenaline bij stress.
- Alvleesklier: maakt insuline en glucagon.
- Geslachtsklieren: maken geslachtshormonen.
Insuline en glucagon
Deze twee hormonen houden de hoeveelheid suiker in het bloed constant. Na een maaltijd stijgt het bloedsuiker. Insuline zorgt dat cellen suiker opnemen en dat de lever suiker opslaat, waardoor het bloedsuiker daalt. Is het bloedsuiker te laag, dan zorgt glucagon dat de lever suiker vrijmaakt, waardoor het stijgt.
Terugkoppeling
Veel hormonen worden geregeld door negatieve terugkoppeling: als het effect groot genoeg is, remt het lichaam de productie van het hormoon. Zo blijft een waarde in de buurt van de norm. Insuline en bloedsuiker zijn een voorbeeld.
Adrenaline
Bij schrik of spanning maken de bijnieren adrenaline. Je hartslag gaat omhoog en je ademhaling wordt sneller. Daardoor kan je lichaam snel reageren.
Zenuwstelsel en hormoonstelsel vergeleken
- Zenuwstelsel: snel en kortdurend, met elektrische signalen.
- Hormoonstelsel: langzamer en langer werkend, met stoffen in het bloed.
Meer over het zenuwstelsel lees je in ons artikel over het zenuwstelsel.
Veelgemaakte fouten
- Insuline en glucagon door elkaar halen. Insuline verlaagt het bloedsuiker, glucagon verhoogt het.
- Denken dat hormonen direct werken op alle cellen. Ze werken alleen op cellen met de juiste receptor.
- Het hormoonstelsel en het zenuwstelsel als hetzelfde zien.
Oefenvragen met antwoorden
- Welk hormoon verlaagt het bloedsuiker?
- Welk orgaan maakt adrenaline?
- Waarom werkt een hormoon alleen op bepaalde cellen?
Antwoorden: 1) insuline. 2) de bijnieren. 3) omdat alleen cellen met de juiste receptor het hormoon herkennen.
Hoe bijles biologie hierbij kan helpen
Hormonen leer je door schema's te tekenen en toetsvragen te maken. Bij bijles biologie aan huis oefent een vaste docent met schema's en voorbeelden, zodat jouw kind verbanden ziet in plaats van losse begrippen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een hormoon en een enzym?
Een hormoon is een signaalstof die andere cellen aanstuurt. Een enzym versnelt een chemische reactie.
Waarom heet de hypofyse de "hoofdklier"?
Omdat de hypofyse hormonen maakt die andere klieren aansturen, zoals de schildklier.
Wat gebeurt er bij te weinig insuline?
Dan blijft het bloedsuiker te hoog. Dat is de ziekte suikerziekte (diabetes).