De bloedsomloop vervoert zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen door het lichaam. Op school leer je de route van het bloed, de bouw van het hart en het verschil tussen de bloedvaten. Met een schema wordt het overzichtelijk.
Het hart
Het hart is een spier met vier delen: twee boezems en twee kamers. De rechterhelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen. De linkerhelft pompt zuurstofrijk bloed naar het lichaam. Kleppen zorgen ervoor dat het bloed maar één kant op stroomt.
Een dubbele bloedsomloop
- De kleine bloedsomloop loopt van het hart naar de longen en terug. In de longen neemt het bloed zuurstof op.
- De grote bloedsomloop loopt van het hart naar de rest van het lichaam en terug. Daar geeft het bloed zuurstof af.
De route van het bloed
- Zuurstofarm bloed komt via de holle aders in de rechterboezem.
- Het gaat naar de rechterkamer.
- De longslagader brengt het bloed naar de longen.
- In de longen neemt het bloed zuurstof op.
- Zuurstofrijk bloed komt via de longaders in de linkerboezem.
- Het gaat naar de linkerkamer.
- De aorta brengt het bloed naar het lichaam.
Slagaders, aders en haarvaten
- Slagaders voeren bloed van het hart af. Ze hebben een dikke, sterke wand door de hoge druk.
- Aders voeren bloed naar het hart toe. Ze hebben dunne wanden en kleppen die terugstromen voorkomen.
- Haarvaten zijn heel dun. Hier worden stoffen uitgewisseld tussen het bloed en de cellen.
Het bloed
- Rode bloedcellen vervoeren zuurstof met behulp van hemoglobine.
- Witte bloedcellen zijn onderdeel van de afweer.
- Bloedplaatjes zorgen voor bloedstolling.
- Bloedplasma is het vloeibare deel, met onder meer voedingsstoffen en afvalstoffen.
Veelgemaakte fouten
- Denken dat slagaders altijd zuurstofrijk bloed bevatten. De longslagader voert zuurstofarm bloed, en de longader zuurstofrijk.
- De kamers en boezems verwisselen. Het bloed gaat van boezem naar kamer.
- Links en rechts omdraaien. In tekeningen is de linkerkant van het hart aan de rechterkant van de tekening.
Zo leer je de bloedsomloop
Teken de route van het bloed zelf, met pijlen en kleuren voor zuurstofrijk en zuurstofarm bloed. Doe dat een paar keer zonder voorbeeld. Zeg de route ook hardop, van rechterboezem tot en met aorta.
Oefenvragen met antwoorden
- Welk bloedvat voert zuurstofrijk bloed naar het lichaam?
- Waar vindt de uitwisseling van stoffen plaats?
- Wat is de functie van kleppen in aders?
Antwoorden: 1) de aorta. 2) in de haarvaten. 3) ze voorkomen dat bloed terugstroomt.
Hartslag en bloeddruk
De hartslag is het aantal slagen van het hart per minuut. Bij een volwassene in rust is dat meestal 60 tot 100. De bloeddruk bestaat uit twee waarden: de bovendruk, als het hart samentrekt, en de onderdruk, als het hart ontspant.
Uitwisseling in de haarvaten
In de haarvaten geeft het bloed zuurstof en voedingsstoffen af aan de cellen. Van de cellen neemt het koolstofdioxide en afvalstoffen mee. De wand van een haarvat is maar één cel dik, en dat maakt de uitwisseling snel.
Hoe bijles biologie hierbij kan helpen
De bloedsomloop is een route die je leert door te tekenen en te herhalen. Bij bijles biologie aan huis oefent een vaste docent met schema's en toetsvragen, zodat jouw kind de bloedsomloop niet uit het hoofd stampt maar begrijpt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen slagaders en aders?
Slagaders voeren bloed van het hart af en hebben een dikke wand. Aders voeren bloed naar het hart toe en hebben kleppen.
Waarom heeft het hart vier kamers?
Zo blijft zuurstofarm en zuurstofrijk bloed gescheiden. De rechterhelft pompt naar de longen en de linkerhelft naar het lichaam.
Wat doet hemoglobine?
Hemoglobine zit in de rode bloedcellen en bindt zuurstof, zodat het bloed veel zuurstof kan vervoeren.